آموزش قدم به قدم درمان اعتياد به شیشه به روش  ماتریکس - جلسه اول پيشگيري از عود مقدمه قبل از شروع، لازم است یادآوری کنم که فرض ما بر اینست که شما جلسه ای به نام پیشگیری از عود در مرکزتان برنامه ریزی کرده اید که در زمانی مشخص ( مثلا چهارشنبه ها بعدازظهر از ساعت 16 تا 17:30 ) تشکیل می شود و تمامی بیماران کلینیک اعم از بیماران تحت درمان های نگهدارنده و ماتریکس می توانند آزادانه در این جلسات شرکت کنند. در 45 دقیقه اول  این جلسه، موضوع مورد بحث توسط مشاور مطرح می شود. و 15 دقیقه آخر جلسه با شرکت بیماران تحت درمان ماتریکس ( بدون حضور سایر بیماران ) بصورت بحث آزاد تشکیل و جلسه به پایان می رسد. مشاور با بیان موضوع جلسه  از شرکت کنندگان جلسه می خواهد تجربه خود را در مورد ارتباط مصرف الکل با بازگشت به سمت اعتیاد بیان کنند. هر یک از مراجعان تجربیات خود را در این مورد عنوان خواهند کرد حتی تجربیاتی که ممکن است خلاف هدف جلسه ما باشد! در چنین مواردی ممکن است مشاور در مقابل چنین تجربیاتی ( که خلاف هدف جلسه هستند ) جبهه گیری کند (confrontation) و این جبهه گیری باعث شکست جلسه شود! پس تکلیف مشاور چیست؟ در چنین مواردی مشاور نقشی کاملا بی طرف خواهد داشت و اجازه می دهد مراجع تجربیات خود را عنوان کند با این استثناء که هرکجای صحبت های مراجع برای جلسه برانگیزان محسوب می شوند مشاور به برانگیزان بودن آن قسمت از صحبت ها اشاره می کند و در این مورد مراجع را آگاه می کند. سپس از دیگر مراجعان می خواهد دلایل موافقت یا مخالفت خود را با نظر چنین مراجعی بیان کنند. با توجه به اینکه مصرف الکل ارتباط بسیار زیادی با بازگشت و عود دارد، بیشتر مراجعان که چندین بار سابقه قطع مصرف و برگشت داشته اند به این نکته اعتقاد دارند که مصرف الکل یکی از دلایل برگشت به سمت مصرف مجدد است! پس اگر مشاور به این صورت جلسه را اداره کند مشکل چندانی نخواهد داشت و نیاز به مقابله یا همان جبهه گیری وجود ندارد. در مواردی که تعداد شرکت کنندگان در جلسه پیشگیری از عود کم است و نظری مخالف نظر چنین مراجعی وجود ندارد، بسیار چاره ساز خواهد بود که مشاور بگوید: "خوب حالا باید صبر کنیم و ببینیم که آیا مطالبی که در این جلسه مطرح می شوند با چنین تجربیاتی سازگار هستند یا نه؟!" و به اینگونه جلسه را شروع کند!پس این قسمت از جلسه پیشگیری از عود بیشتر به سخنرانی شبیه است که در آن مشاور تنها سخنران نیست بلکه با دعوت مراجعین به شرکت در بحث به روشن تر شدن و قابل فهم شدن موضوعات مورد بحث کمک می کند. با این مقدمه اولین جلسه پیشگیری از عود را شروع می کنیم و لازم به ذکر است که تمامی جلسات دیگر نیز چنین شیوه ای را پیروی خواهند کرد....             الکل اهداف جلسه: • کمک به مراجعان برای درک این نکته که: الکل ماده ای است که مصرف آن می تواند بهبودی را به خطر بیاندازد. • کمک به مراجعان برای شناسایی موقعیت هایی که احتمال مصرف الکل در چنین موقعیت هایی بیشتر است. • کمک به مراجعان برای اینکه طوری برنامه ریزی کنند تا بتوانند در برخورد با چنین موقعیت هایی پاک بمانند. مطالب مورد استفاده: کتاب ماتریکس مراجع – RP1 – الکل بیان مطلب بصورت سخنرانی توسط مشاور ( به مدت 45 دقیقه ) مشاور می تواند مطالب این جلسه را به سه قسمت زیر  تقسیم کند: 1- آشنایی با اثرات الکل بر روی مغز: به خاطر اینکه الکل قسمت منطقی مغز را ضعیف می کند پس بطور طبیعی افرادی که الکل مصرف می کنند نمی توانند به منافع قطع مصرف الکل پی ببرند. با توجه به اینکه مصرف الکل مهارکننده ها  را ضعیف می کند( درجلسه ششم مهارت های اولیه بهبود به آن اشاره شد) باعث کاهش خود آگاهی شده و شخص بیشتر احساس اجتماعی شدن می کند و همچنین از لحاظ جنسی نیز پرخاشگر می شود. پس بسیاری از افراد مصرف کننده ممکن است در این مورد صحبت کنند که فعالت های اجتماعی و جنسی اشان وابسته به مصرف الکل است و بدون مصرف الکل احساس ناراحتی خواهند داشت. کسب مهارت در جلسات ماتریکس در حقیقت باعث شده است که شما مهارکننده هایی برای مهار رفتارهای موادجویانه خود بر روی مغزتان ایجاد کنید! تصور کنید با مصرف الکل چنین مهارکننده هایی ضعیف می شوند و اگر در چنین مواردی در معرض یک برانگیزان یا فکر مصرف قرار بگیرید نخواهید توانست از مهارتتان استفاده کنید. و این موضوع زمانی دشوارتر می شود که بدانیم اکثر مواردی که برای مصرف الکل برانگیزان محسوب می شوند برای مصرف مواد نیز برانگزان هستند!                     آموزش قدم به قدم درمان اعتياد به شیشه به روش  ماتریکس - جلسه دوم پيشگيري از عود   کسالت اهداف جلسه: • کمک به مراجعان برای درک این نکته که کسالت می تواند بهبودی آنها را در خطر قرار دهد. • کمک به مراجعان برای درک این نکته که کسالت به مرور زمان کمتر می شود. • کمک به مراجعان برای شناسایی فعالیت ها و تکنیک های جدیدی که به پاک ماندن آنها در زمان کسالت کمک می کند. مطالب مورد استفاده دراین جلسه: کتاب ماتریکس مراجع – کسالت – RP2 بیان مطلب بصورت سخنرانی توسط مشاور : مشاور می تواند مطالب این جلسه را به سه قسمت زیر  تقسیم کند: 1. آشنایی با خطراتی که ممکن است کسالت برای بهبودی ایجاد کند. کسالت پیش زمینه عود است. برای بسیاری از مراجعان کسالت یک برانگیزان قوی محسوب می شود. به این صورت که در زمان مصرف، هر وقت احساس کسالت می کردند به مصرف مواد روی می آوردند. وقتی کسالت ایجاد می شود، خطر عود هم آنرا همراهی می کند. در حقیقت کسالت و خطر عود دو حقیقت جداناپذیر هستند، مگر اینکه بیمار کاری کند که دچار احساس ایستایی یا درجا زدن نشود! در زمان کسالت، ایستادن و کاری انجام ندادن به معنای باختن است! مراجعان نیاز به انجام فعالیت هایی دارند که از ایجاد ایستایی و سکون در زمان کسالت جلوگیری نماید. با توجه به این نکات می توانیم دریابیم که کسالت در حین بهبودی، مخصوصا در هفته های اول درمان یک واقعیت است و بیمار با تمام کارهایی که انجام  می دهد ممکن است نتواند از شر آن خلاص شود ولی احساس پیشرفت در حین کسالت باعث می شود بیمار راحت تر دوره های کسالت را پشت سر بگذارد.  ) 2. آشنایی با علل ایجاد کسالت بیشترین علت کسالت در ابتدای درمان مربوط به تغییر سبک زندگی همراه با مصرف مواد به سبک زندگی بدون مصرف مواد است. در زمان مصرف مواد، فرد مصرف کننده از لحاظ احساسی به شدت بالا و پایین می شود در حالیکه در زمان بهبودی این بالا و پایین شدن احساسی وجود ندارد و زندگی کاملا یکنواخت و کسالت آور احساس می شود. همچنین، این نکته را نباید فراموش کنیم که در هفته های اول بهبودی مغز هنوز در حال کنار آمدن با فقدان مصرف مواد است. وانگهی!  وقتی مغز در ماه های دوم و چهارم درمان بهبودیش را آغاز می کند ( این دوره به فاز دیوار مشهور است ) بیمار از لحاظ احساسی به هم می ریزد و احساس کسالت و بی میلی می کند. بسیار مهم است مراجعان بدانند که: وقتی مغز و بدن آنها به مرور زمان به زندگی بدون مصرف مواد عادت می کنند، کسالت هم بسیار ناچیز تر از آن خواهد شد که به عنوان یک مشکل در نظر گرفته شود. 3. شناسایی و نحوه برخورد با کسالت راه های مختلفی برای کاهش احساس کسالت وجود دارد.  مهارت هایی که مراجعان در دوره مهارت های اولیه بهبود آموخته اند لازم است در این زمان مورد استفاده قرار گیرد. به عنوان مثال برنامه ریزی روزانه بر اساس ساعت، می تواند زمان های خالی فرد را مشخص کند و به این ترتیب مراجع می تواند فعالیت های مورد علاقه خود را در چنین زمان هایی بگنجاند.  ایجاد سرگرمی های جدید یا برگشتن به فعالیت هایی که  مراجع قبل از شروع اعتیادش از آن لذت می برد، می تواند گزینه ای مناسب برای غلبه بر کسالت و یکنواختی باشد. استفاده از مرخصی های استحقاقی برای بودن در کنار خانواده، شرکت در کنسرت، رفتن به سینما، از جمله فعالیت هایی هستند که ممکن است مراجعان جهت انجام آنها برنامه ریزی کنند. کمک به مراجعان برای درمیان گذاشتن احساس کسالت شان با یک دوست یا شخصی که به او عشق می ورزند هم می تواند کمک کننده باشد. یافتن دوستان جدید در جلسات درمانی نیز به بر طرف شدن کسالت کمک زیادی می کند. احساس کسالت و یکنواختی در حقیقت باعث می شود بیمار بین بهبودی و بازگشت به سمت مصرف مواد معلق بماند و شاید این خطرناک ترین تأثیری است که احساس کسالت، بر روند بهبودی دارد. مراجعی که در چنین وضعیتی گرفتار است ممکن است قبل از اینکه متوجه شود، بلغزد و عود کند! مهمترین کاری که مراجعان در دوره های احساس کسالت و یکنواختی می توانند انجام دهند اینست که نقشی کاملا فعال بازی کنند. به این صورت که خود را درگیر کاری کنند که هدفی را دنبال می کند! شروع یک سرگرمی، برنامه ریزی برای یک مسافرت، ایجاد دوستی های جدید از جمله مواردی هستند که می توانند مراجعان را به سمت اهداف بهبودی هدایت کنند. تا اینجا جلسه تمام شده است و همچنانکه در جلسه اول پیشگیر از عود گفته شد ما در کلینیک آینده پایان جلسه را اعلام می کنیم و عنوان می کنیم که بعد از 10 دقیقه تنفس، مراجعان ماتریکس در جلسه بحث آزاد شرکت کنند. جلسه بحث آزاد در مورد موضوعاتی پیش می رود که شرکت کنندگان جلسه تمایل به مطرح کردن آن دارند یا اینکه چنین موضوعاتی در روزهای قبل از جلسه مشکل عمده آنها بوده است. بعد از پایان جلسه بحث آزاد، در طول روز های آینده در جلسات انفرادی موضوع مطرح شده در جلسه پیشگیری از عود با استفاده از کتاب، با بیمار کار می شود. و مشاور برای درک مفاهیم و پاسخ دادن به پرسش های کتاب به مراجع کمک خوا                   آموزش قدم به قدم درمان اعتياد به شیشه به روش  ماتریکس - جلسه سوم پيشگيري از عود جلسه سوم پیشگیری از عود: پیشگیری از حرکت تدریجی به سمت عود اهداف جلسه: • کمک به مراجعان برای درک فرآیند حرکت تدریجی به سمت عود. • کمک به مراجعان برای شناسایی چیزهایی که بهبودی آنها را پشتیبانی می کند. • کمک به مراجعان برای شناسایی چیزهایی که لازم است از آنها اجتناب کنند تا در خطر  عود قرار نگیرند. مطالب مورد استفاده دراین جلسه: کتاب ماتریکس مراجع – پیشگیری از حرکت به سمت عود – RP3A کتاب ماتریکس مراجع – جدول طناب های لنگر بهبودی – RP3B بیان مطلب بصورت سخنرانی توسط مشاور : مشاور می تواند مطالب این جلسه را به سه قسمت زیر  تقسیم کند: 1. درک اینکه چگونه حرکت تدریجی به سمت عود می تواند در نهایت منجر به عود شود. در جلسه قبل (RP2) مراجعان یاد گرفتند که کسالت می تواند نشاندهنده این نکته باشد که آنها نقش فعال و اکتیوی در بهبودی خود بازی نمی کنند، بلکه نشسته اند و بدون اینکه نقش فعالی در بهبودی داشته باشند خود را به جریان گذر زمان سپرده اند! ( پس لازم است جهت کاهش کسالت خود را به کاری هدفمند مشغول کنند و از ایستایی جلوگیری کنند. ) حال اگر بخواهیم حرکت تدریجی به سمت عود (relapse drift ) را در یک جمله خلاصه کنیم، آن جمله این خواهد بود که: حرکت تدریجی به سمت عود فرآیندی است که در آن بیمار از بهبودی به سمت عود لیز می خورد در حالیکه خودش از این موضوع ناآگاه و بی اطلاع است. این فرآیند با ملوانانی قابل مقایسه است که قبل از خوابیدن در زیر عرشه،  طناب های لنگر کشتی را می بندد. حال اگر این طنابها به خوبی بسته نشده باشند، در طول شب کشتی  به آرامی از لنگرگاه جدا می شود و فردا صبح ملوانان خود را در دریا سرگردان خواهند دید. اگرچه ممکن است عود کاملا تصادفی و ناگهانی به نظر بیاید. ولی واقعیت چیزی غیر از اینست! در حقیقت حرکت از پاکی به سمت عود می تواند به قدری آرام و تدریجی باشد که حتی بیمار به آن پی نبرد و نتواند آنرا توضیح دهد. و دقیقا به همین خاطر احساس کند که عود بصورت ناگهانی اتفاق افتاده است و مسئولیتی در این مورد نپذیرد! پس لازم است بیماران در مورد علایم عود کاملا هوشیار باشند. ( در جلسه هفتم مهارت های اولیه بهبود، تعدادی از این علایم هشدار دهنده تحت عنوان رفتار های اعتیادی آموزش داده شده اند.)     2. درک اهمیت طناب های لنگری افرادی که در بهبودی موفق هستند در حقیقت راه هایی برای پاک ماندن پیدا کرده اند...     قبل از اینکه بحث جلسه امروز را شروع کنیم. نقاشی یکی از مراجعان ماتریکس را می بینیم که هفته قبل، از احساس محرومیت به شدت رنج می برد. اگر هنوز تصویری از چنین احساسی در ذهن ندارید دیدن این نقاشی می تواند تا حدود زیادی شما را با احساس محرومیت آشنا کند. احساس محرومیت، احساس بسیار بدی است، فرد در حال بهبود احساس می کند از تمامی دوستان و مسایلی که برایش لذت بخش هستند محروم شده است! شخصی که چنین احساسی دارد همواره بهبودی را در ذهن خود شبیه زندانی می داند که باعث شده است از تمامی مسایل لذت بخش محروم شود! بی شک ذهن چنین فردی به عود بسیار نزدیک است!                                     آموزش قدم به قدم درمان اعتياد به شیشه به روش  ماتریکس - جلسه چهارم پيشگيري از عود     جلسه سوم پیشگیری از عود: كار و بهبودي اهداف جلسه: • کمک به مراجعان برای درک این نکته که چگونه کار بر بهبودی آنها اثر می گذارد. • کمک به مراجعان برای پیدا کردن راه حل هایی که به حل مشکلات کاری آنها کمک می کند. ( مشکلات کاری که ممکن است بهبودیشان را مختل کند. ) مطالب مورد استفاده دراین جلسه: کتاب ماتریکس مراجع – کار و بهبودی – RP4 بیان مطلب بصورت سخنرانی توسط مشاور : 1. درک تداخل بین کار و بهبودی برای بهبودی لازم است بیمار صد در صد اولویتش را به درمان اختصاص دهد این در حالیست که هنوز افراد کمی هستند که بتوانند از شغل خود صرف نظر کنند و صرفا به بهبودی خود تمرکز نمایند. در نتیجه بین کار و بهبودی بسیاری از مراجعان تداخل و تضاد وجود دارد. همیشه راه حل ساده ای برای برطرف کردن چنین مشکلاتی وجود ندارد ولی بسیار اهمیت دارد که مراجع به وجود چنین مشکلاتی پی ببرد و برای برطرف کردن آنها تلاش کند. 2. ایجاد توازن بین کار و بهبودی بجز چهار موقعیت کاری که در RP4 کتاب ماتریکس به آن اشاره شده است، موقعیت های مختلف دیگری نیز وجود دارند که بهبودی بیماران را تحت تأثیر قرار می دهند. با دادن اطلاعات مناسب به مراجعان،  می توان به آنها کمک کرد تا چنین موقعیت هایی را مشخص کنند. با توجه به اینکه کار و بهبودی در کنار هم پیش می روند، ممکن است لازم باشد مراجعان، برای درگیر شدن در تمامی قسمت ها و فعالیت های درمانی، کارشان را کمتر کنند. درخواست تغییر برنامه کاری از طرف مراجع به کارفرما می تواند راه خوبی برای ایجاد توازن بین کار و بهبودی باشد. مراجعانی که شغلشان به گونه ای باعث گسترش مصرف موادشان می شود( به عنوان مثال دیگران در محل کار مواد مصرف می کنند یا پول نقد زیاد در دست رس بیمار است) لازم است به فکر تغییر باشند. مراجع ممکن است احساس کند که انصراف از چنین کاری بهتر باشد ولی توصیه می شود تصمیمات و انتخابات بزرگ ( ازدواج، طلاق، نقل مکان و ... )برای مدت 6 ماه تا یک سال به تأخیر انداخته شوند. اگر کار یا شغل مراجع به گونه ای باشد که وی را در خطر عود قرار دهد؛ در چنین شرایطی ممکن است بیکاری گزینه بهتری برای مراجع باشد.هرچند بدون درآمد، مراجعان ممکن است مشکلات زیادی برای آمدن به بهبودی داشته باشند. باید مراجعان را تشویق کرد که بیشترین وقت ممکن را به بهبودی اشان اختصاص دهند. تا اینجا جلسه تمام شده است و همچنانکه در جلسه اول پیشگیری از عود گفته شد ما در کلینیک آینده پایان جلسه را اعلام می کنیم و عنوان می کنیم که بعد از 10 دقیقه تنفس، مراجعان ماتریکس در جلسه بحث آزاد شرکت کنند. جلسه بحث آزاد در مورد موضوعاتی پیش می رود که شرکت کنندگان جلسه تمایل به مطرح کردن آن دارند یا اینکه چنین موضوعاتی در روزهای قبل از جلسه مشکل عمده آنها بوده است. بعد از پایان جلسه بحث آزاد، در طول روز های آینده در جلسات انفرادی موضوع مطرح شده در جلسه پیشگیری از عود با استفاده از کتاب، با بیمار کار می شود. و مشاور برای درک مفاهیم و پاسخ دادن به پرسش های کتاب به مراجع کمک خواهد کرد.       .     قبل از اینکه بحث جلسه امروز را شروع کنیم. نقاشی یکی از مراجعان ماتریکس را می بینیم که هفته قبل، از احساس محرومیت به شدت رنج می برد. اگر هنوز تصویری از چنین احساسی در ذهن ندارید دیدن این نقاشی می تواند تا حدود زیادی شما را با احساس محرومیت آشنا کند احساس محرومیت، احساس بسیار بدی است، فرد در حال بهبود احساس می کند از تمامی دوستان و مسایلی که برایش لذت بخش هستند محروم شده است! شخصی که چنین احساسی دارد همواره بهبودی را در ذهن خود شبیه زندانی می داند که باعث شده است از تمامی مسایل لذت بخش محروم شود! بی شک ذهن چنین فردی به عود بسیار نزدیک است!   آموزش قدم به قدم درمان اعتياد به شیشه به روش  ماتریکس - جلسه چهارم پيشگيري از عود   جلسه سوم پیشگیری از عود: كار و بهبودي اهداف جلسه: • کمک به مراجعان برای درک این نکته که چگونه کار بر بهبودی آنها اثر می گذارد. • کمک به مراجعان برای پیدا کردن راه حل هایی که به حل مشکلات کاری آنها کمک می کند. ( مشکلات کاری که ممکن است بهبودیشان را مختل کند. ) مطالب مورد استفاده دراین جلسه: کتاب ماتریکس مراجع – کار و بهبودی – RP4 بیان مطلب بصورت سخنرانی توسط مشاور : 1. درک تداخل بین کار و بهبودی برای بهبودی لازم است بیمار صد در صد اولویتش را به درمان اختصاص دهد این در حالیست که هنوز افراد کمی هستند که بتوانند از شغل خود صرف نظر کنند و صرفا به بهبودی خود تمرکز نمایند. در نتیجه بین کار و بهبودی بسیاری از مراجعان تداخل و تضاد وجود دارد. همیشه راه حل ساده ای برای برطرف کردن چنین مشکلاتی وجود ندارد ولی بسیار اهمیت دارد که مراجع به وجود چنین مشکلاتی پی ببرد و برای برطرف کردن آنها تلاش کند. 2. ایجاد توازن بین کار و بهبودی بجز چهار موقعیت کاری که در RP4 کتاب ماتریکس به آن اشاره شده است، موقعیت های مختلف دیگری نیز وجود دارند که بهبودی بیماران را تحت تأثیر قرار می دهند. با دادن اطلاعات مناسب به مراجعان،  می توان به آنها کمک کرد تا چنین موقعیت هایی را مشخص کنند. با توجه به اینکه کار و بهبودی در کنار هم پیش می روند، ممکن است لازم باشد مراجعان، برای درگیر شدن در تمامی قسمت ها و فعالیت های درمانی، کارشان را کمتر کنند. درخواست تغییر برنامه کاری از طرف مراجع به کارفرما می تواند راه خوبی برای ایجاد توازن بین کار و بهبودی باشد. مراجعانی که شغلشان به گونه ای باعث گسترش مصرف موادشان می شود( به عنوان مثال دیگران در محل کار مواد مصرف می کنند یا پول نقد زیاد در دست رس بیمار است) لازم است به فکر تغییر باشند. مراجع ممکن است احساس کند که انصراف از چنین کاری بهتر باشد ولی توصیه می شود تصمیمات و انتخابات بزرگ ( ازدواج، طلاق، نقل مکان و ... )برای مدت 6 ماه تا یک سال به تأخیر انداخته شوند. اگر کار یا شغل مراجع به گونه ای باشد که وی را در خطر عود قرار دهد؛ در چنین شرایطی ممکن است بیکاری گزینه بهتری برای مراجع باشد.هرچند بدون درآمد، مراجعان ممکن است مشکلات زیادی برای آمدن به بهبودی داشته باشند. باید مراجعان را تشویق کرد که بیشترین وقت ممکن را به بهبودی اشان اختصاص دهند. تا اینجا جلسه تمام شده است و همچنانکه در جلسه اول پیشگیری از عود گفته شد ما در کلینیک آینده پایان جلسه را اعلام می کنیم و عنوان می کنیم که بعد از 10 دقیقه تنفس، مراجعان ماتریکس در جلسه بحث آزاد شرکت کنند. جلسه بحث آزاد در مورد موضوعاتی پیش می رود که شرکت کنندگان جلسه تمایل به مطرح کردن آن دارند یا اینکه چنین موضوعاتی در روزهای قبل از جلسه مشکل عمده آنها بوده است. بعد از پایان جلسه بحث آزاد، در طول روز های آینده در جلسات انفرادی موضوع مطرح شده در جلسه پیشگیری از عود با استفاده از کتاب، با بیمار کار می شود. و مشاور برای درک مفاهیم و پاسخ دادن به پرسش های کتاب به مراجع کمک خواهد کرد.     قبل از شروع این جلسه نیز نقاشی دیگری را می بینیم که پیامی بسیار کاربردی برای افراد در حال بهبود دارد: بدنت را بیاور، ذهنت هم به دنبال آن می آید! چنانچه در محیطی هستید که سرتاسر ذهنتان پر از افکار مصرف است اگر جسمتان را جابجا کنید (مثلا در جلسه درمانی شرکت کنید) چه بخواهید و چه نخواهید، ذهنتان هم جابجا خواهد شد و از فکر مصرف فاصله خواهد گرفت! آموزش قدم به قدم درمان اعتياد به شیشه به روش  ماتریکس - جلسه پنجم پيشگيري از عود      جلسه پنجم پیشگیری از عود: شرم و گناه توجه: این مطالب نباید در جلسه اول RP مطرح شوند. اگر شخصی در گروه RP وجود دارد که این جلسه اولین جلسه او محسوب می شود، لازم است مشاور موضوع جلسه را عوض و موضوع دیگری را برای بحث انتخاب کند. اهداف جلسه: • کمک به مراجعان تا بتوانند فرق بین شرم و گناه را درک کنند. • کمک به مراجعان برای آموختن روش هایی که با استفاده از آنها با شرم و گناه کنار بیایند. مطالب مورد استفاده دراین جلسه: کتاب ماتریکس مراجع –  شرم و گناه – RP5 بیان مطلب توسط مشاور : 1. فرق بین شرم و گناه احساس گناه احساس بدی است که شخص در مورد کاری که انجام داده یا انجام نداده است دارد. برای مثال ممکن است کسی از اینکه همسرش را فریب داده است احساس گناه کند. یا  فردی دیگر از قولی که به فرزندش داده ولی عمل نکرده است این احساس گناه را داشته باشد. احساس شرم، احساس بدی است که شخص در مورد حال حاضر خود یا رفتار خود دارد. به عنوان مثال اعتقادی که شخص در مورد خود دارد؛ که فردی ناشایست یا ضعیف و بی اراده است! ( پس احساس گناه به گذشته شخص بر می گردد و احساس شرم به حال حاضر ) احساس شرم و گناه در اغلب موارد قسمتی از پاسخ افراد به سوء مصرف مواد است. ولی بسیار اهمیت دارد که مراجعان این دو مورد را ازهم تشخیص دهند. احساس گناه می تواند واکنش مفیدی در بهبودی باشد و به مراجعان نشان می دهد که آنها کارهایی خلاف سیستم ارزشی و اخلاقی خود انجام داده اند. احساس گناه می تواند برای مراجعان ایجاد انگیزه کند که دنبال راهی برای جبران دردها و مشکلاتی باشند که برای دیگران ایجاد کرده اند. در حالیکه اگر مراجعان متقاعد شوند که آنها انسان های بدی هستند( احساس شرم ) ممکن است خود را مستحق بهبودی ندانند و احساس کنند که مجوز مصرف مواد را دارند. احساس شرم می تواند مانعی برای پاک ماندن باشد. 2. شناسایی و مشخص کردن شرم و گناه هر دو احساس شرم و گناه می تواند باعث از بین رفتن اعتماد به نفس و عزت نفس گردد. تمرکز کردن بر روی احساسات منفی می تواند باعث شود مراجعان برای فرار یا تغییر این احساسات به سمت مصرف مواد کشیده شوند. لازم است به مراجعان یادآوری کنیم که اگر آنها سوء مصرف مواد داشته اند به معنای این نیست که آدم ضعیف یا بدی هستند. بلکه برای پاک ماندن لازم است باهوش باشند و بر روی بهبودی خود به سختی کار کنند و قسمتی از باهوش بودن و سختکوشی، شناسایی احساساتشان است. به این صورت که: دریابند:؛ در مورد چه چیزهایی احساس گناه می کنند و چه چیزهایی باعث می شود در مورد خود شرمنده باشند. ممکن است مراجعان برای کار کردن بر روی احساس شرم و گناه نیاز به زمان داشته باشند. لازم است به مراجعان وقت داده شود تا بتوانند در مورد خود و رفتارشان احساس بهتری پیدا کنند. همچنین صحبت کردن در مورد احساس شرم و گناه می تواند کمک کننده باشد و منجر به یافتن راه هایی برای جبران شود. بطور خلاصه لازم است مشاور در صحبت هایش مفهوم زیر را منتقل کند: در برخورد با احساس گناه مراجعان بیاد داشته باشند که گذشته را نمی توان تغییر داد ولی می توان جبران کرد به شرطی که جبران باعث ایجاد آسیب جدیدی نشود! در مواردی که آسیب جبران ناپذیر است اعتماد به خدا ( قدرت برتر ) و در خواست کمک از او می تواند بهترین راه حل باشد. در برخورد با احساس شرم لازم به سختی بهبودی اشاره شود و اینکه ممکن است مدت زمان زیادی برای برطرف شدن این احساس لازم باشد. ولی هرچقدر فرد رفتارش را به سمت یک زندگی مسئولانه و بدون مصرف مواد تغییر دهد به همان اندازه چنین احساسی کاهش خواهد یافت. تا اینجا جلسه تمام شده است و همچنانکه در جلسه اول پیشگیری از عود گفته شد ما در کلینیک آینده پایان جلسه را اعلام می کنیم و عنوان می کنیم که بعد از 10 دقیقه تنفس، مراجعان ماتریکس در جلسه بحث آزاد شرکت کنند. جلسه بحث آزاد در مورد موضوعاتی پیش می رود که شرکت کنندگان جلسه تمایل به مطرح کردن آن دارند یا اینکه چنین موضوعاتی در روزهای قبل از جلسه مشکل عمده آنها بوده است. بعد از پایان جلسه بحث آزاد، در طول روز های آینده در جلسات انفرادی موضوع مطرح شده در جلسه پیشگیری از عود با استفاده از کتاب، با بیمار کار می شود. و مشاور برای درک مفاهیم و پاسخ دادن به پرسش های کتاب به مراجع کمک خواهد کرد.   قبل از شروع این جلسه تصویر تابلویی را می بینیم که به پیشنهاد مراجعان ماتریکس در کلینیک آینده نصب شده است: مطالب این تابلو تنها به مراجعان ماتریکس و مشاورشان اختصاص دارد. به این صورت که هر کدام از مراجعان می توانند مشکلات، پیشنهادات، توصیه ها و یا تکنیک های عملی خود را در معرض نقد سایرین قرار دهند. مشاور و دستیاران ماتریکس اجازه دارند، مطالبی را که با درمان سازگاری ندارند یا از دید آنها در تضاد با اصول بهبودی هستند، از تابلو بردارند.                   آموزش قدم به قدم درمان اعتياد به شیشه به روش  ماتریکس - جلسه ششم پيشگيري از عود  جلسه ششم پیشگیری از عود: مشغول بمانيد! اهداف جلسه: • کمک به مراجعان جهت درک اهمیت فعالیت های برنامه ریزی شده • کمک به مراجعان برای درک اینکه چگونه وقت های آزاد می تواند به عنوان یک برانگیزان عمل کند. • کمک به مراجعان برای آموختن روش هایی که می توانند با استفاده از آنها برنامه ریزی کنند و مشغول بمانند. مطالب مورد استفاده دراین جلسه: کتاب ماتریکس مراجع –  خودتان را مشغول نگه دارید – RP6 بیان مطلب بصورت سخنرانی توسط مشاور : 1. درک اهمیت برنامه ریزی و ساختار بهبودی معمولا بیشتر مراجعان تا این جلسه (در جلسه اول یا دوم مهارت های اولیه بهبود) با برنامه ریزی آشنا شده اند و آنرا تمرین کرده اند. ولی ساختاری که برنامه ریزی ارائه می دهد به قدری برای بهبودی مهم است که باید بار دیگر در اینجا مرور شود. مراجعان به خاطر دارند که بسیاری از افراد معتاد، تمام وقتشان را به تهیه و مصرف مواد اختصاص می دهند ( و به این صورت همیشه مشغول هستند!). وقتی این افراد به بهبودی وارد می شوند ( به خاطر اینکه دیگر درگیر چنین فعالیت هایی نیستند! ) احساس خلاء یا کمبود می کنند! یافتن فعالیت ها و راه های جدید برای پر کردن وقت (برای پیشگیری از برگشت احساس کمبود ) یکی از قسمت های بزرگ بهبودی برای مراجعان می باشد. بسیار اهمیت دارد که مراجعان برنامه روزانه خود را بنویسند. برنامه ای که فقط در ذهن وجود دارد به راحتی قابل تغییر و فراموش شدن است. وقتی مراجعان برنامه خود را می نویسند لازم است توجه به خصوصی به آخر هفته ها و زمانهایی داشته باشند که احساس می کنند در چنین زمان هایی نسبت به مصرف مواد آسیب پذیر هستند( یعنی طوری برنامه ریزی کنند که در چنین زمان هایی مشغول بمانند تا احتمال ایجاد فکر و وسوسه مصرف را کم کنند) . 2. درک این نکته که چگونه وقت آزاد می تواند به عنوان یک برانگیزان عمل کند. به خاطر اینکه مصرف مواد یک رفتار همیشگی و عادی برای مراجعان بوده است. زمان هایی که کاری برای انجام دادن و جایی برای رفتن ندارند، ذهنشان به افکار مصرف متمایل می شود. و به دنبال آن، فرآیند: فکر مصرف >>وسوسه >> مصرف مواد شروع می شود و به این ترتیب مراجعان به سمت عود پیش می روند.               انگیزه برای درمان اعتیاد چقدر مهم است؟! نوع انگیزه چطور؟ بیماران باانگیزه کم را هم می توانیم برای درمان بپذیریم یا اینکه تنها بیماران باانگیزه بالا را باید بپذیریم؟! اینها و بسیاری از سئوالات دیگر از مواردی هستند که امیدواریم با مطالعه این جلسه به جواب آنها نزدیک شویم.                 آموزش قدم به قدم درمان اعتياد به شیشه به روش ماتریکس - جلسه هفتم پيشگيري از عود - انگيزه براي بهبودي         جلسه هفتم پیشگیری از عود: انگيزه براي بهبودي! اهداف جلسه: • کمک به مراجعان برای درک این نکته که: انگیزه هایی که باعث شده اند فرد به درمان وارد شود با پیشرفت درمان ممکن است تغییر کنند. • کمک به مراجعان برای توجه به انگیزه های جدیدی که باعث ادامه پاکی آنها شده است. • کمک به مراجعان برای شناخت فواید بهبودی که در حال انجام آن هستند. مطالب مورد استفاده دراین جلسه: کتاب ماتریکس مراجع –  انگیزه برای بهبودی – RP7 بیان مطلب بصورت سخنرانی توسط مشاور : 1. دلایلی که باعث ماندگاری فرد در درمان می شوند با گذر زمان و پیشرفت بهبودی تغییر می کنند. مراجعان می دانند که باید سفت و سخت به درمان و بهبودی خود بچسبند. این موضوع ممکن است باعث شود برخی  به اشتباه فکر کنند که برای اینکار حتما لازم است انگیزه اشان برای بهبودی ثابت باشد و تغییر نکند! اینکه به چه علت، شخصی برای اولین بار وارد درمان می شود زیاد اهمیت ندارد. چیزی که مهم است، اینست که چه انگیزه هایی باعث می شوند که بیماران در درمان باقی بمانند و هر روز بهبودی خود را پیش ببرند. ممکن است لازم باشد که مشاور یادآوری کند که: اگرچه هدف بهبودی، پاک ماندن برای تمام عمر است ولی مراجعان می توانند با ادامه بهبودی بصورت ساعت به ساعت یا روز به روز، به این هدف برسند! مراجعان ممکن است متوجه شوند که دلایل پاک ماندنشان در طول زمان تغییر می کند. 2. استفاده از استراتژی های جدید برای افزایش انگیزه ها مراجعان ممکن است به خاطر ترس از عواقب مصرف مواد وارد درمان شده باشند.....